Ileen
Montijn

 

De naaiende wereld

23 april 2017

Klaas van Leeuwen, De huisnaaister (1916). Illustratie uit Ileen Montijn, Tot op de draad, de vele levens van oude kleren.

Klaas van Leeuwen, De huisnaaister (1916). Illustratie uit Ileen Montijn, Tot op de draad, de vele levens van oude kleren.

Overal werd genaaid, vroeger. Nog maar een halve eeuw geleden zaten talloze moeders ’s avonds na het eten te naaien en te verstellen. Op school kregen meisjes handwerkles, jonge vrouwen borduurden nachtponnen voor hun uitzet. Vóór 1960 had ieder fatsoenlijk kledingmagazijn, van de Bijenkorf tot Gerzon, een eigen naaiatelier: de pomp, heette dat. (Want confectie was wel makkelijk en betaalbaar, maar de maten klopten nooit precies, dus moest er worden ingekort of anderszins worden vermaakt. Of mevrouw vond de knoopjes niet mooi, dan werden die vervangen.) Kleermakers keerden pakken en winterjassen, wat wil zeggen dat ze die compleet uit elkaar tornden en binnenstebuiten weer in elkaar naaiden. Dan zagen ze er weer netjes uit, en konden ze nog een paar seizoenen mee. Bij de burgerij kwam de huisnaaister een dag of een middag in de week, voor het verstelwerk en de kinderkleren.

Wat een verre wereld is dat nu. Ik schreef een boek over die wereld, waarin het geheel vanzelf sprak dat ieder kledingstuk tot op de draad werd versleten. Over twee weken verschijnt het, kijk hier.

Een van de vele illustraties is hierbij afgebeeld: De Huisnaaister door Klaas van Leeuwen (1868-1935). Het is in bezit van het Stedelijk Museum in Amsterdam, maar het is geloof ik niet één keer tentoongesteld sinds het hing op de ledententoonstelling van het Amsterdamse Sint Lucasgilde in 1916. Het model is juffrouw de Vries, een oude naaister die woonde in het Begijnhof, en die als bijverdienste voor schilders poseerde. Goed bedacht eigenlijk, om je tijd zo dubbel nuttig te besteden.