Ileen
Montijn

 

Nepnieuws over Wilhelmina

9 januari 2017

Het verdraaide tabelletje uit Het Leven, 1914.

Het verdraaide tabelletje uit Het Leven, 1914.

Wat geven koninginnen uit aan hun kleren? In 1914 had je er in Europa nog heel wat. Het Leven, populair geïllustreerd weekblad, publiceerde op 6 januari een tabelletje, overgenomen uit een Engels tijdschrift, waarin die vraag werd beantwoord. Sensationeel! En wat bleek? De Nederlandse koningin Wilhelmina kwam het laagste uit van allemaal. Zij sukkelde achteraan met 12.000 gulden per jaar, terwijl Reina Victoria van Spanje wel vijf keer zo veel besteedde. Ach ja, wie had dat niet gedacht van die zuinige Willemien.

Cees Fasseur nam het verhaal dankbaar over in zijn biografie De jonge koningin (1998): het was zo’n beetje het enige dat hij over der vorstin kleedgewoonten schreef. De auteurs van Koninklijk gekleed, de catalogus bij een tentoonstelling over Wilhelmina’s kleren op Het Loo in hetzelfde jaar citeerden hém weer: ze geloofden Fasseur op zijn woord.

Maar er klopt niets van. De Engelse bron heb ik niet gevonden, maar wel, dank zij Delpher, Nederlandse kranten die er veel korter na de publicatie een paar regels aan wijdden. Het Nieuwsblad van het Noorden (29 dec 1913) en het Rotterdamsch Nieuwsblad (22 dec 1913) citeren het artikel eensgezind anders. Het ging niet over de uitgaven, maar in de eerste plaats over welke koningin het best gekleed was. Dat was de Duitse keizerin Auguste Victoria, die naar schatting 25.000 gulden voor haar kleding uitgaf. Wilhelmina besteedde precies 2x zo veel, 50.000 gulden dus… en was desondanks de slechtst geklede koningin, omdat zij (zo meenden de Engelsen) uitsluitend Nederlandse modistes en modekunstenaars inhuurde. De hekkensluitster qua uitgaven was niet Wilhelmina, maar de tsarina van Rusland met 12.000 gulden per jaar, en de meest modieuze Victoria van Spanje, met ook in deze versie een budget van 60.000 gulden.

Het was allemaal nepnieuws natuurlijk: wie beschikte over dat soort gegevens? Maar dat Het Leven het verhaal vervolgens totaal verdraaide blijft raar. Dat Fasseur, Wilhelmina’s gerespecteerde biograaf, het kennelijk te mooi vond om het niet te gebruiken, toont misschien hoe onbelangrijk voor hem het thema ‘kleding’ was. Maar toch had iedereen wel wat kritischer mogen zijn.