Ileen
Montijn

 

De zaligmaker

9 maart 2018

John Singer Sargent, Dr. Samuel-Jean Pozzi, 1881 (detail). Los Angeles, Hammer Museum.

John Singer Sargent, Dr. Samuel-Jean Pozzi, 1881 (detail). Los Angeles, Hammer Museum.

Dokter Samuel Pozzi: wat een man, in zijn kardinaalsrode kamerjas, met dat donkere haar, dat baardje, die sensuele vingers… arts, liefhebber van vrouwen en van kunst. Zijn portret door John Singer Sargent straalt ons tegemoet van het omslag van de catalogus van de High Society-tentoonstelling, vanaf billboards en affiches.

Ik ken hem. Het is de Zaligmaker. De dokter waar vrouwen mee dwepen, de enige die ze echt begrijpt en weet te troosten. De zaligmaker is de titel van een kleine roman door Jo van Ammers-Küller uit 1921. Hij gaat over Marie, een niet meer jonge vrouw, verstandig leidster van een tehuis voor verwaarloosde kinderen – die ineens zichzelf tegenkomt. Zij wordt somber, verbitterd, heeft rare, erotisch getinte dromen… zij, een ongetrouwde juffrouw!

Ze vindt steun en troost bij dokter Van Ginkel. Hij is duur, dat wel, maar zijn blik en zijn begrip doen wonderen. Zijn spreekkamer staat vol met kunst, exotica – en enorme boeketten, meest van bloedrode rozen, afkomstig van dankbare patiëntes. Een ‘modedokter’, smaalt haar broer, als Marie vertelt dat zij een operatie moet ondergaan in de privékliniek van dokter Van Ginkel. Maar hij is geen psycho-analyticus hoor, bezweert zij, en bovendien, ze mag toch zelf weten waar zij haar geld aan uitgeeft? Maanden brengt zij door in het luxueuze ziekenhuisje, tot een veel te kokette jonge zuster de dokter gaat inpalmen, onder háár ogen…

Met zijn ‘blauwzwarte’ haar en lange, gevoelige vingers lijkt de zaligmaker precies op dokter Samuel Pozzi (1846-1918), de Parijse society-arts. minnaar van (onder veel anderen) Sarah Bernhardt. Hij is ouder, maar goed, dat was Parijs, dit is de Nederlandse provincie, waar ideeën over seksueel gefrustreerde vrouwen wat later doordrongen. Toch moet die Pozzi geloof ik niet worden onderschat; ik zou wel meer over hem willen weten.