Vlucht naar Egypte

3 december 2006

Adam Elsheimer was de eerste schilder die het gezicht van de maan natuurgetrouw schilderde. Dat was in een van de eerste – maar ook meteen een van de mooiste en geheimzinnigste – nachtjes in de kunstgeschiedenis, zijn Vlucht naar Egypte uit 1609 (onder het vorige stukje staat een duimnagelversie.) De hemel is natuurgetrouw weergegeven, de Melkweg is een lichte streep – maar dat die feitelijk uit talloze sterren bestaat, is eveneens hier voor het eerst in de schilderkunst te zien.
    Hoe wist Elsheimer die dingen? Galileo Galilei publiceerde zijn waarnemingen van maan en sterren door de telescoop pas het jaar daarop – in Padua. Maar Elsheimer, die in Rome woonde, was een ontwikkeld en weetgierig man met geleerde vrienden, en het schijnt toch wel zeker dat hij iemand met een telescoop kende. Zelf was hij veel te arm voor zoiets; hij werkte veel te langzaam en stierf na in het gevang te hebben gezeten wegens schulden. De Vlucht was zijn afscheid van deze wereld.