Grote namen

11 november 2007

Grote kunst zonder grote namen is moeilijk. Het publiek, de musea, de kunsthistorici léven op namen; dat was een van de lijnen in het betoog van Neil MacGregor, gevierd directeur van het British Museum, die vrijdag een lezing in Utrecht hield. Fantastische schilderijen waarvan geen schilder bekend is – zoals menig topstuk uit de 15de eeuw – krijgen nooit de aandacht die ze verdienen. Het is wel begrijpelijk, zei MacGregor, want we hebben nu eenmaal een verhaal nodig om naar kunst te kijken, en het idee is dat een ‘stijl’ wortelt in een ‘persoonlijkheid’.

Een curieus gevolg van dat alles zijn toeschrijvingen, puur en alleen op stijl. Zoals bij de schilderijen van de gebroeders Le Nain, in Frankrijk in de 17de  eeuw. Het waren er drie, Antoine, Louis en Mathieu. Hun werken lijken op elkaar, maar zij signeerden nooit met hun voornaam erbij. Toch weten kunsthistorici precies wat van welk broertje is; er is er één de beste (Louis), en op het bordje onder een Le Nain-schilderij staat altijd een voornaam, zonder enig extern bewijs. Dus of het waar is?