Ideetjeskunst

11 december 2007

In de Tate Modern, dat fantastische gebouw aan de Theems, heeft een Colombiaanse kunstenares, Doris Salcedo, een barst in de vloer gemaakt. Een lange scheur in het beton; verder is de grote hal leeg. Daarmee stelt Salcedo de ‘wankele ideologische grondslagen van de Westerse ideeën over moderniteit’ aan de kaak. De wat? O ja, en het kolonialisme. Ze confronteert ons met een ongemakkelijke waarheid, zo meldt de toelichting trouwhartig. De schoolkinderen die er vrolijk omheen huppelen hebben er geen last van.
Heel anders dus dan bij de Iraanse Sooreh Hera en haar al even ideologisch bedoelde foto’s, die museumdirecteur Van Krimpen per ongeluk al had goedgekeurd vóór hij begreep wat er op te zien is. Nog ‘ongemakkelijker’ is het werk van weer een andere kunstenaar, Santiago Sierra: hij vulde in 2006 een synagoge in Keulen met uitlaatgas, en nodigde bezoekers uit, met gasmaskers op binnen te komen. (Dit laatste kunstwerk is al vrij gauw weer gesloten).
Eerlijk gezegd: als er dan toch ideetjeskunst moet zijn, geef mij dan maar de cryptische soort, in plaats van de letterlijke. Dan mag zo’n kunstenaar toelichten wat hij wil, en de toeschouwer kan daarbij dan ernstig knikken (of hard lachen). En dan krijg je tenminste geen debatten die de indruk wekken, dat die ideeën iets voorstellen. De kunst doet dat tenslotte ook niet.