Panorama’s oud en nieuw

22 juni 2008

In de negentiende eeuw had je panorama’s, die massa’s mensen trokken. Het waren voorstellingen van dramatische voorvallen, veldslagen of landschappen, in het rond geschilderd, en zo geënsceneerd dat een mens er middenin stond. In een wereld zonder film, tv of computer was zoiets een verpletterende belevenis. Er is iets van na te voelen in een van de mooiste voorbeelden die bewaard zijn gebleven, het Panorama Mesdag in Den Haag.

Het idee van het panorama blijft lokken, en zo nu en dan is er een kunstenaar die er ‘iets mee doet’, en er bijvoorbeeld zelf een bouwt. Zo ook de Belg Hans Op De Beeck. In het kader van het Holland Festival was in de Westergasfabriek in Amsterdam zijn ‘Location (6)’ te zien. Kosten noch moeite waren gespaard om in de fantastische ruimte van de 19de-eeuwse gashouder een binnenruimte te scheppen, waar je door een witte tunnel in kon, om daar achter glas een betoverend sneeuwlandschap met dorre boompjes te zien. Wit, verstild en – zoals het hoort – een beetje raadselachtig, zodat je, in al dat wit, niet precies wist wat je zag. Was het nu allemaal faux-terrain, zoals de oude vakterm luidt, of was er ook nog iets aan geschilderd?

Het enige dat er mal aan was, en wat steeds maller wordt als je de begeleidende teksten in krukkig polder-Engels leest, zijn de geëxalteerde pretenties van zo’n modern kunstwerk. De suggestie dat het hier iets heel, heel verhevens betreft, geniaal bedacht en exclusief voor ingewijden, voor gelovigen in de moderne kunst. En dat terwijl het ‘panorama’ van Op De Beeck nog niet eens 360 graden rond is, zoals het hoort. Het is zo jammer, al die poeha bij iets dat heel mooi is om te zien – al haalt het ’t dan ook niet bij het aloude Panorama Mesdag.