Toen er nog geen internet was, vroeger, hadden ze almanakken. Die stonden, net als nu het internet, vol met nuttige informatie (daarop beroemden zij zich) in combinatie met onzin, waarbij de onderwerpen en de dosering tamelijk willekeurig waren. Zijn. Een van de beroemdste almanakken is Pears’ Cyclopaedia, oorspronkelijk behorend bij een groot zeepmerk, die in 1897 begon te verschijnen – en gek genoeg nog steeds verschijnt. Ik heb er een uit 1919, met daarin een gedetailleerde Chronicle of the Great War From Day to Day, gevolgd door encyclopedische artikelen over tuinieren, pluimveehouderij, en verderop Pears’ Dictionary of the Toilet (niet de plee, maar schoonheidsverzorging). Enfin, dit is nog geen fractie van de inhoud.
Sinds kort bezit ik ook een Kürschners Jahrbuch, dat blijkt te zijn verschenen vanaf 1898; het mijne is van 1906. Dat bevat een angstaanjagende hoeveelheid informatie over das Deutsche Heer en de Duitse marine, alsmede (onder meer) hoofdstukken over kleurenfotografie, ziekenverzorging, het zonnestelsel, Esperanto en de de spoorwegen wereldwijd. Wie Nederland opzoekt, vindt een portretje van Koningin Wilhelmina en diverse cijfers, waaronder het aantal hier te lande gevoerde telefoongesprekken in 1903: 44.956.803. Best veel al.