In de camera

21 oktober 2011

Meer over fotografie: oer-fotografie. In het Van Goghmuseum, beneden in de foyer van de nieuwe vleugel, staat nu een echte camera obscura. Een donker kamertje met een oog. Je gaat er in zitten, met je rug naar die opening, en ziet tegen de achterwand geprojecteerd wat het camera-oog ziet – op z’n kop. Het heeft, jawel, iets ‘magisch’.

De magie blijft helaas beperkt door het saaie uitzicht, dat voornamelijk bestaat uit de lege, ondergrondse binnenplaats. Soms loopt er iemand langs, een hangende schim in het tegenlicht. Hadden ze het kamertje maar in het trappenhuis gezet, bij een echt uitzicht! Toch is het een wonder voor je ogen.

Hoe betoverend een camera obscura kan zijn zie je in Greenwich, bij het Royal Observatory, waar er een in een huisje staat, buiten. Het oog zit in een periscoop op het dak, die ook nog draait; binnen wordt het beeld op een witte marmeren tafel geprojecteerd. Je ziet gebouwen, de weg, de Theems – dezelfde dingen als buiten natuurlijk, maar nu onthecht, echt en niet-echt tegelijk. De vreugde die dat geeft kan ik niet goed beschrijven.