Rijks-bibliotheek (2)
5 maart 2014
De wenteltrap in de leeszaal van het Rijksmuseum
Ronald de Leeuw, de eerste ‘verbouwingsdirecteur’, stelde voor om de Cuypers-leeszaal tot een restaurant te maken – dan konden veel méér mensen genieten van die fraaie 19de-eeuwse ruimte. Heel weldenkend Amsterdam protesteerde: horeca tussen de boekenkasten, het idee! Het plan werd weggehoond, en de in oude glorie herstelde zaal werd weer wat hij was: leeszaal.
Maar met een kleine verandering. De zaal werd binnendoor toegankelijk voor iedereen (dat spaarde meteen de bewaking van een extra ingang uit, zie hieronder). Sindsdien komen er twee soorten mensen in de leeszaal: de onderzoekers die er willen werken, en de toeristen die binnenwandelen, natte jassen over de arm, fluisterend… wat, moeten we hier stil zijn?
Zo is de bibliotheek van het Rijksmuseum een bizarre uitzondering geworden te midden van vergelijkbare instellingen overal ter wereld. Normaal is, dat wie zo’n collectie wil raadplegen zich minstens moet identificeren – en een heilige wet, dat hij er niet met jas en tas naar binnen mag. In de leeszalen heerst gewijde stilte – je kunt een potlood horen vallen. In het Rijks niets van dat al. Onder voortdurend geroezemoes kijken toeristen nieuwsgierig over de schouder van de lezers, terwijl de arme bibliothecarissen moeten opletten dat een passant niet een Burlington Magazine achteroverdrukt, of een catalogus-tablet.
Met weemoed denkt iedereen terug aan de verbouwing, toen de bieb tijdelijk was ondergebracht in een saai bedrijfspand, een paar straten verderop. Was het zo maar gebleven. En ach, wat mij betreft hadden ze van die oude leeszaal dan wel een restaurant mogen maken.