Negen tinten zwart

1 oktober 2015

Van een vriendin leerde ik dat je zwarte kleren, tenminste katoenen, zo nu en dan opnieuw zwart kunt verven. Deze week deed ik dat met twee zwarte broeken en een zwart jurkje; nu zijn ze weer diep, fluwelig, zwart zwart – een wereld van verschil met hun vergrijsde staat daarvóór.

Zwart is nooit gewoon maar zwart. In 1647, Rembrandts tijd, publiceerde iemand een lijst met alle kleuren waarin textiel in Nederland werd geverfd: er waren 9 schakeringen zwart bij, van peck-swart tot licht zwart. Zwart verven eiste meerdere verfbaden; een complex, en dus duur procédé. Het is een mythe dat wie zwart droeg, zichzelf afficheerde als bescheiden of sober, schrijft Bianca du Mortier toevallig net in de catalogus bij Ode aan de Nederlandse mode, de nieuwe tentoonstelling in het Gemeentemuseum Den Haag.

Het is wel gezegd dat Rembrandts levensgrote portretten van Oopjen Coppit en Maerten Soolmans, omdat ze voornamelijk uit zwart bestaan, eigenlijk een beetje saai zijn. Maar al dat zwart kan dus heel goed hebben bijgedragen aan hun kwaliteit van opzichtige showstukken. En dat is weer waar het Rijksmuseum op uit is… We zullen eens goed kijken naar al dat zwart, mochten we ze binnenkort te zien krijgen,