Berusten
4 maart 2007
Max Liebermann (1847-1935), Tiergarten, Berlijn
Een innige liefde die onvervuld moet blijven: vanwege standsverschil, of omdat één van de gelieven (of allebei) al met een ander getrouwd was. Zoiets is altijd een mooi gegeven, maar als romanlezer ben je lichtelijk verbaasd als het verhaal dan zonder veel drama afloopt. In Fontanes Irrungen, Wirrungen is dat zo. Het is vreselijk dat baron Botho met iemand anders moet trouwen dan zijn eigenzinnige geliefde Lena. Maar het leven gaat door. Zijn vrouw is onnozel maar best lief, Lena verbijt zich en verhuist, en op de duur slijt beider gemis tot draaglijke proporties. Ook Lena trouwt uiteindelijk met een ander. Maar het blijft aan je knagen: kon dat niet anders?
Toch is dit natuurlijk de meest levensechte variant van de onmogelijke liefde, niet het rauwe drama van Julia, Isolde of Thisbe. Ik denk dat Fontane die levensechtheid bewust verkoos, en eigenlijk is die juist wel heel effectief. Ik althans ben nog steeds zeer in de ban van zijn personages, die zo in-dapper en in-conventioneel berusten in de onmogelijkheid van hun liefde.