Hanny Michaëlis

13 juni 2007

Gisteren hebben we tante Han begraven. Drie mannen in orthodoxe pakken met orthodoxe hoeden op deden het eigenlijke werk (met orthodoxe scheppen); wij, de rouwers, keken schutterig toe. Hanny, ongelovig als zij was, was later toch tot de joodse gemeente toegetreden, uit gevoel van verbondenheid met de grote familie van haar afstamming. Het had iets moois, om te zien hoe volgens joodse traditie de dode niet alleen snel, maar ook zeer sober (dat is uit respect voor de armen) wordt begraven. De drie mannen maakten het werk helemaal af; na een tijdje was alleen nog de verse grafheuvel te zien in het weidse landschap bij Muiderberg.
    Enig googelen leerde me intussen dat de meeste Nederlanders tegenwoordig worden begraven in een graf dat zij delen met twee wildvreemden, en dat maar tien jaar blijft bestaan; een ‘algemeentje’ heet dat. Dat kost al veel geld, een graf voor langer nog veel meer. Nu denk ik steeds weemoedig aan Muiderberg, waar iedereen voor altijd in zijn eigen graf mag blijven liggen. Maar ja, je moet wel joods zijn.