Jagertje

7 mei 2012

‘Fantastisch omslag,’ mailt M., die kunsthistoricus is, ‘ik zal het passende Velazquez-schilderij erbij zoeken en je sturen.’ Velazquez? Nieuwsgierig naar wat hij bedoelt kijk ik rond op internet en vind onderstaand schilderij uit het Prado, Prins Baltazar Carlos als jager (1635).

Alles is er anders dan op ‘mijn’ foto van Willem Jan baron van Dedem uit 1925 – en toch hetzelfde. Het fiere ventje, het geweer, de blik naar de toeschouwer, daar gaat het om. Beide jongens zijn jong gestorven: de Nederlander op zijn twintigste, de Spanjaard nauwelijks zeventien jaar oud.

Het jagertje blijkt een topos te zijn, een cliché. Zoals elke moeder-met-kind een Madonna is, en drie vrouwen samen altijd Drie Gratiën, zo is iedere jonge jager een prins, een edelman in de dop. Adel is beeld, hoorde ik mezelf vandaag zeggen, en zo is het. Een beeld dat tegelijk vertrouwd is en indrukwekkend, iedere keer opnieuw.