Kaart van tederheid
18 augustus 2013
Carte de Tendre, Madeleine de Scudéry, 1654-1661
Aan het hof van de Zonnekoning amuseerde men zich zo’n 350 jaar geleden met een landkaart die Madame de Scudéry had opgenomen in haar roman Clélie, histoire romaine. Op de Carte de Tendre stroomt een rivier, de Fleuve Inclination, die begint in het stadje Nouvelle Amitié. Links en rechts liggen gehuchtjes met namen als Billet Doux en Petits Soins, maar verderop andere, minder aanlokkelijke, zoals Indiscrétion en Négligence.
Wie afdwaalt, kan terechtkomen in een zee van haat of een meer van onverschilligheid; wie koers houdt, passeert het stadje Tendresse sur Inclination. Wie het eind van de rivier haalt, kan links en rechts nog uitwijken naar de zijarmen Estime en Reconnaissance – wie dàn nog rechtdoor wil, komt op een groot water met klippen er in, en aan de overkant Terre Inconnue.
De Carte de Tendre komt voor in Eddy de Jonghs artikel in het nieuwe, pas verschenen Kunstschrift dat aan toekomstvisioenen is gewijd. Ik moest denken aan het weemoedige liedje van Ivor Novello dat hier jaren geleden al eens langskwam: The land of might-have-been, waar onschuld en vrede heersen en alles goed is. Zulke dromen kunnen heel troostrijk zijn; het gaat pas echt mis in de wereld als mensen ze met alle geweld willen verwerkelijken.