Boek als plek

1 maart 2007

Een boek is een plek, een plaats om te zijn. Je begint te lezen en je moet je draai vinden, als een hond die ronddraait voordat hij kan gaan liggen. Na een bladzij, of twee of tien (hoogstens) ben je er: hier wil je wonen. Daarna trekt dat gevoel aan je, waar je ook bent, in de trein, op de bank in de huiskamer, in bed, het doet er niet toe. Ha fijn, daar zijn we weer, waar waren we?

Niet dat dat effect makkelijk te bereiken is, integendeel. De meeste schrijvers maken boeken als breiwerken, het gaat wel door maar als het een plek is, is het hoogstens een kast, of een gang. Geen plek van betekenis, niets dat je vasthoudt. De beste maken een wereld waarnaar je de rest van je leven heimwee blijft houden. Ineens moet ik denken aan de schilderijen van Vilhelm Hammershoi (1864-1916), een Deen die een tijdje geleden in de mode raakte, toen het Orsay-museum een tentoonstelling aan hem wijdde. De vreemde verstilling die op zijn schilderijen te zien is, dat geeft een aardig idee van het boek-als-plek.