Krantenlezende mannen, Canada 1949
Historisch onderzoek zal nooit meer hetzelfde zijn. Deze week ging het mega-kranten-digitaliseringsproject van de Koninklijke Bibliotheek de lucht in. De belangrijkste Nederlandse kranten van 1618 tot 1995, zo belooft de website. Op trefwoord of woordcombinatie te doorzoeken… lieve help. Als het een miljoen krantenpagina’s zijn, zoals ze zeggen, hoeveel woorden zijn dat dan? Onbegrijpelijke getallen.
De website levert naar keuze het artikel (gescand), de hele pagina (wat op het ogenblik niet lukt, wegens overbelasting), de tekst met OCR (dat wil zeggen machinaal gelezen en uitgetypt, compleet met een sterk wisselende hoeveelheid leesfouten) of als pdf, zodat je de boel echt kunt binnenhalen. De mogelijkheden zijn zo enorm dat ik hulpeloos willekeurige woorden intik, mijn eigen naam, het woord ‘mayonaise’ of onwaarschijnlijke combinaties zoals ‘ramp ijzerzaag’.
Dat laatste levert toch nog één treffer op: een bericht uit het Nieuws van den dag voor Nederlandsch-Indië van 18 november 1927 over een treinbotsing bij Delft. Een machinist raakte ernstig beklemd. Een smid, die toevallig in de trein zat, moest twee uur zagen met een van elders aangevoerde ijzerzaag om hem te bevrijden. Toen dat was gelukt, omhelsden de twee mannen elkaar. Daarna viel de smid, die bij het werk zijn handen deerlijk had verwond, flauw. Niemand zou dit ooit nog hebben gelezen zonder dit project. Tijd, waar is uw angel?