De show van de gravin

21 januari 2016

La Mode retrouvée heet een tentoonstelling in het Palais Galliéra in Parijs. Een verwijzing naar Marcel Proust en zijn romancyclus A la recherche du temps perdu, die eindigt met de teruggevonden tijd. In het Palais gaat het over de kleding van comtesse Elisabeth de Greffulhe (1860-1952), de elegantste en meest bewonderde vrouw in de hoogste kringen van Parijs dankzij de rijkdom van haar echtgenoot. Prousts duchesse de Guermantes is op haar geïnspireerd.

Wat er te zien is, is inderdaad adembenemend. Vooral de oudere jurken – zoals de ‘robe byzantine’, een zilverig gouden creatie van Worth uit 1904, van onder tot boven geborduurd met gouddraad, kralen, pailletten en afgezet met bont. De gravin stal er de show mee op de trouwdag van haar eigen dochter Elaine. En het glanzend paarse mofje, vergeet niet ernaar te kijken: het is helemaal bekleed met de borstveertjes van mannelijke fazanten.

Met smaak, allure en een onmetelijk fortuin verhief de gravin haar eigen verschijning tot kunst… en dat is waarom je ook een beetje gemengde gevoelens kunt hebben. Want als je onbeperkte middelen hebt, en niets anders om handen dan je garderobe – is het dan wel zo’n grote verdienste om chic te zijn?

Maar dat is een beetje een Hollandse gedachte. De gedachte dat het juist knap is om iets moois te maken van bijna niets, de gedachte van ‘eenvoud is je ware’ en van ‘als het maar schoon en heel is’… Kortom, moralisme. En dat staat hier helemaal los van. De comtesse deed meer dan geld uitgeven, ze had ook talent, al was het dan voor zoiets lichtzinnigs als zich te kleden. Ik denk dat niemand in Nederland daar ooit zoveel talent voor heeft gehad als zij. (Maar ja, ook niet zoveel geld natuurlijk.)