Knochenmann

29 april 2007

Mijn kleine Ständebuch (zie ilog 28 april), dat trouwens is uitgegeven in zo’n mooi bandje in de Insel-reeks, heeft een voorganger. Omstreeks 1530 maakte Hans Holbein ook zo’n serie houtsneden met beroepen, 33 stuks – maar hier is de Dood altijd in beeld. In de gedaante van een geraamte bedient hij de koning aan tafel, staat achter de prediker op de kansel, draagt het koffertje van de marskramer en neemt een klein kind zomaar mee… op iedereen loert de Knochenmann. Het hele menselijk bedrijf is een dodendans geworden – of beter, omgekeerd, want Holbeins prenten worden beschouwd als een late variant op de dodendans, die weer een geliefde voorstelling in de middeleeuwen was. Wat een vreemde, sombere voorloper voor die mensentypen-boeken waarvan ik dacht dat ze veiligheid en houvast moesten geven.