Omstreden pakken
23 oktober 2015
Nederlandse livreien (18de en 19de eeuw) op de tentoonstelling Nederland dineert, Gemeentemuseum Den Haag
Menigeen zal niet eens meer weten wat het is: een livrei. Het uniform van een lakei, of knecht. Koningen, graven en baronnen werden vroeger bediend door knechten in livreien. Op de glimmende knopen stond het familiewapen (en die pakken waren van de baas, niet van de drager. Het woord heeft met ‘leveren’ te maken.)
De aanhangers van vrijheid, gelijkheid en broederschap in de 18de eeuw koesterden een speciale haat jegens livreien, als de belichaming van ongelijkheid tussen mensen. Na de Franse Revolutie, en ook na onze eigen versie daarvan, de Bataafse Revolutie van 1795, werden livreien dan ook verboden. Maar het verlangen naar distinctie is onstuitbaar, en dus kwamen ze weer terug.
Op de tentoonstelling Nederland dineert, vier eeuwen tafelcultuur in het Gemeentemuseum Den Haag zijn héél veel livreien te zien, zorgvuldig bij elkaar gezocht uit Nederlandse kastelen en paleizen, in een soort cultuurhistorische reddingsoperatie. De kleuren, de tressen, de pumps, de vesten, de fracs en de kousen, en niet te vergeten de glimmende knopen zijn te bewonderen tussen de gedekte tafels – alleen de haat is voorgoed verloren gegaan.