Talenkennis
21 november 2012
Ambrose McEvoy, La gouvernante, Mrs. Claude Johnson
Het schijnt een afgezaagd citaat te zijn, maar ik kende het niet en moest lachen toen ik het las: Karel V (1500-1558) zei dat hij bij voorkeur Italiaans sprak met vrienden, Frans met vrouwen, Duits met paarden en Spaans met God. De keizer was opgevoed in het Frans, en sprak naast die vier talen ook Nederlands (of Vlaams); hij zal zeker ook Latijn hebben kunnen lezen.
De Europese elite kende in vroeger eeuwen veel meer talen dan tegenwoordig, terwijl iedereen beweert dat de wereld zo klein is geworden. Je leerde ze vóór 1900 niet zozeer op school, als wel van native speakers, buitenlandse huisleraren en gouvernantes – tienduizenden van die mensen moeten door Europa hebben gezworven, naamloos, vaak slecht betaald, eenzaam.
Iemand die het niet zo slecht trof was Miss Elizabeth Saxton-Winter (1857-1936), de Engelse gouvernante van koningin Wilhelmina. De koningin is haar leven lang met haar blijven corresponderen. Volgende week, zo weet ik toevallig, worden Wilhelmina’s brieven aan haar gepubliceerd onder de aandoenlijke titel Dear Old Bones.