Ileen
Montijn

 

De roze step

22 september 2019

Jongen in het roze. Amerikaanse school, c. 1840 (bron: thevintagenews.com).
Het gebruik om jongens in blauw en meisjes in roze te kleden schijnt pas van na c. 1950 te dateren.

Jongen in het roze. Amerikaanse school, c. 1840 (bron: thevintagenews.com). Het gebruik om jongens in blauw en meisjes in roze te kleden schijnt pas van na c. 1950 te dateren.

Geen specifiekere kleur dan roze. Roze, het wóórd is al specifiek: een klank die verder in het Nederlands niet voorkomt, zoals Karel van het Reve ergens zegt, behalve in een kinderlijk-verontwaardigde uitroep: oooh! Roze is rood met wit gemengd, maar heeft een heel andere status dan lichtblauw of lichtgroen. Roze is meisjeskleur, homokleur, ondergoedkleur, snoepgoedkleur.

Ik lees in een biografie van de Iers-Engelse schrijfster Elizabeth Bowen dat zij in de grote zitkamer van haar voorvaderlijk huis in County Cork gordijnen had van roze korset-satijn. ‘Een mooie tint roze, de soort satijn waarvan dure winkels korsetten en step-ins maken… je zou het nooit raden, maar als je het eenmaal weet moet je er de hele tijd aan denken!’ schreef een vriendin van haar. Ineens herinner ik me hoe mijn grootvader, die een beetje een estheet was, nieuwe vloerbedekking had uitgekozen voor de flat waar hij en mijn grootmoeder woonden. Het was wol van een grijzig soort roze. Roze?! zei iedereen ongelovig. Maar het was wel mooi.

Een jongen die ik ken zegt af en toe dat roze zijn lievelingskleur is. Hij is nog klein, drie jaar pas. Hij wilde wel graag een step hebben, en de mooiste die hij zag, bij een winkel hier in de buurt, was roze. Ja, een roze step! Ik vond die step ook erg mooi. Maar ik durfde hem die toch niet te geven, en al helemáál durfde ik dat niet toe te lichten. Het was geen punt verder, hij kreeg een gele en vond die prachtig, hij houdt ook veel van geel, zegt hij. Maar zelf voel ik me toch een beetje schuldig; waarom ben ik zo conventioneel geweest, waarom gaf ik hem die roze step niet?

PS Karel van het Reve noemt in die passage over het woord roze, zie ik nu, nog enkele klankovereenkomsten in het Nederlands (althans bij sommige sprekers): controle, zone, amazone, Rhône, Simone. Zelf kan ik nog bedenken: commode. Maar een vreemde klank blijft het.