Een blad voor de …

21 januari 2022

Wat is het oudste kledingstuk? Het vijgenblad natuurlijk, dat Adam en Eva in gebruik namen toen ze ontdekten dat ze bloot waren. In de 18de en 19de eeuw raakte het opnieuw in de mode, want toen ontdekte men dat de antieke beelden die sinds jaar en dag in musea stonden, piemelnaakt waren: daar moest iets aan worden gedaan.

In veel musea werden metalen plaatjes in de vorm van een blad (eerder esdoorn- of druivenbladeren dan vijgen trouwens) voor de mannelijke delen gehangen, of er met touwtjes op bevestigd, als een soort strings. Soms maakte men bladeren van stucco of gips, en voor het houvast werd het marmer botweg ‘geruwd’ (met beitels bewerkt), of er werden gaten in geboord. Vrouwelijke beelden kregen wel eens hele draperieën of jurkjes van stucco.
Het Victoria & Albert-museum in Londen ontving in 1857 een afgietsel van de David van Michelangelo; toen Koningin Victoria die kwam bewonderen en zich gechoqueerd toonde, werd een vijgenblad vervaardigd dat strategisch aan twee haakjes kon worden opgehangen, als er weer hoog damesbezoek werd verwacht.

Ik ontleen dit alles aan een uitvoerige Duitse tentoonstellingscatalogus: Das Feige(n)blatt (Glyptothek München, 2000).

Toen de vijgenbladen oprukten in Duitse musea ontstond wel enige ophef. De dichter Christian Morgenstern dreef in 1894 de spot met de nieuwe preutsheid en schreef: ‘Dat God zelf de mens zo [naakt] heeft geschapen, is slechts te vergoelijken door de aanname dat hij was vergeten om vóór Adam en Eva een kleermaker te scheppen, die twee pakken zou hebben gemaakt die God dan met humus kon vullen, om ze daarna leven in te blazen.’
Tja: als de Schepper niet zo nalatig was geweest, zouden we nu aan iets heel anders denken bij de woorden ‘het oudste beroep’.