Ileen
Montijn

 

Kijk, de koning!

19 april 2021

Jacob Jordaens, De koning drinkt (detail). Koninklijk Museum voor Schone Kunsten, Brussel.

Jacob Jordaens, De koning drinkt (detail). Koninklijk Museum voor Schone Kunsten, Brussel.

Een kroon is een raar geval. Anders dan een hoed of diadeem is een kroon niet bedoeld om te bedekken, te sieren of beschermen, maar is hij alleen maar teken: kijk, de koning! Een jarige kleuter krijgt een kroon op, en de gast die de boon vindt in de driekoningenkoek, zoals op het schilderij van Jordaens.

In de wereld van heraldiek echter heeft hij grote betekenis. Dat bleek toen in 2013 de verkeerde kroon was afgebeeld op de eerste postzegel met Willem Alexander er op. Au! Dat was een Engelse kroon, met vier beugels (zo heet dat), en niet ons nationale geval, dat acht gezellige beugels telt. Die verbazend onnozele fout werd snel gecorrigeerd; kennelijk waren er nog net genoeg mensen die vonden dat zolang je een monarchie hebt, het met de regalia (kroon, scepter, rijksappel) wel een beetje moet kloppen.

Dank zij een artikel van Laura Smeets in Virtus, tijdschrift voor adelsgeschiedenis (2020), weet ik sinds kort dat er twéé Nederlandse kronen zijn, een koperen uit 1815 en een zilveren uit 1840, allebei met stukjes glas in plaats van edelstenen – maar dat dat niet erg is, omdat het niet meer zijn dan decorstukken (dat laatste is mijn woord, niet dat van Laura). De Nederlandse koning draagt nooit een kroon, en dat is omdat hij niet wordt gekroond, maar ingehuldigd, met naast zich op een bijzettafeltje de regalia. En dát is dan weer omdat dat kronen door een kerkvorst zou moeten gebeuren, een aartsbisschop van Canterbury zeg maar – en zo iemand hebben wij hier niet, religieus verdeeld als we zijn.

Enfin, met de Nederlandse kroon blijft het duidelijk een beetje behelpen, net zoals met de koningsmantel. Ik vermoed dat Willem-Alexander zelf daar niet zwaar aan tilt – maar ook dat zou je weer kunnen zien als een teken dat de vaderlandse monarchie in haar nadagen verkeert.