18 december 2012
Het nieuwe politie-uniform, vandaag gepresenteerd in de Volkskrant, wordt een ‘nieuw, stoer actiepak’ genoemd. Het zou meer ‘gezag’ uitstralen dan het oude. Ocharm. De afgebeelde figuurtjes dragen een soort aangepaste vrijetijdskleding; ze lijken meer verhuizers, of gevangenisbewakers. Het nadrukkelijk zichtbare pistool doet direct denken aan jammerlijke ‘schietincidenten’, wat ook niet de bedoeling kan zijn. En dan … Lees verder
14 december 2012
Hij was de eerste man van mijn dromen – de graaf van Monte-Cristo. Onmetelijk rijk, knap, superieur is hij, en zo neemt hij wraak op de valse vrienden die hem in het verderf stortten toen hij nog de jonge, blije zeeman Edmond Dantès was. Ik was klein toen ik het boek las, in een Nederlandse … Lees verder
9 december 2012
De adel heeft, zoals ik vertel in mijn boek, lang het principe gehuldigd dat men zich diende te kleden voor de avondmaaltijd. ‘Zich kleden’ betekende avondkleding, tot ver in de twintigste eeuw. Ook door de week, ook ’s zomers, op de buitenplaats. Goed, dan droeg mevrouw een ietwat versleten avondjurk, en mijnheer hoefde niet in … Lees verder
30 november 2012
Toen ik klein was, kon je als je in Scheveningen het strand op wilde, kiezen tussen het Luxebad of het Volksbad – kaartjes voor het eerste waren duurder, dus had je daar beschaafder publiek. Dat was omstreeks 1960: ongelooflijk kort geleden. Het is vreemd, zo snel als zichtbaar, voelbaar, geaccepteerd standsverschil uit de herinnering is verdwenen. … Lees verder
24 november 2012
Al een paar keer ben ik naar bed gegaan met Erasmus, om voor het slapen nog wat te lezen in zijn boekje over goede manieren, De civilitate morum puerilium, waarover ik laatst al schreef. Ik heb een herdrukje van een heel bijzondere uitgave uit 1678, lekker voor de talengek: na elke paar Latijnse woorden – … Lees verder
21 november 2012
Het schijnt een afgezaagd citaat te zijn, maar ik kende het niet en moest lachen toen ik het las: Karel V (1500-1558) zei dat hij bij voorkeur Italiaans sprak met vrienden, Frans met vrouwen, Duits met paarden en Spaans met God. De keizer was opgevoed in het Frans, en sprak naast die vier talen ook … Lees verder
16 november 2012
Het hoofd van de kleine Constantijn stond scheef. Hij was vier jaar toen het echtpaar Huygens het vaststelde, vol schrik: hun oudste kind, scheef! Hoe zou hij ooit succes kunnen hebben in de wereld? Alle etiquetteboeken, alle regels eisten een rechte houding. Constantijn zou – net als zijzelf – gaan verkeren in de allerhoogste kringen… … Lees verder
12 november 2012
Etiquetteboeken roepen emoties op – veelal afkeer. Deftige lieden vinden ze bespottelijk omdat zij natuurlijk alles al weten, en neerkijken op wie dat niet doet. De proletariër voelt dat hij door die boeken bewust wordt buitengesloten. Alleen daarom al zijn die boeken voor de historica fascinerend. Vandaag las ik in een manierenboekje uit 1715 (een … Lees verder
9 november 2012
Een reukflesje viel kapot in een balzaal in Bogotá – en twee dagen later liet Joseph ridder de Stuers, de Nederlandse consul, het leven op een afgelegen plek aan de rand van diezelfde stad. Een kogel trof hem in het hoofd. Het was 30 oktober 1827, De Stuers (oudoom van de hier eerder genoemde Victor) was … Lees verder
6 november 2012
Gisteren zag ik op Arte Les enfants du paradis, de fameuze Franse film, uitgebracht in 1945. Als dertienjarige zwijmelde ik erbij; dat was ook min of meer verplicht, want de film was in de jaren zestig al legendarisch. Verbazend genoeg vond ik hem nog steeds mooi. Het is een liefdesdrama in en rond de toneelwereld, met … Lees verder